چرا پلاستیک ها بهداشتی هستند؟ جواب در نوع مصرف آن ها قرار دارد. به دلیل استفاده از آن به یک نفر محدود میشود بهداشت فردی را میتواند بسیار بالا ببرد. یه این صورت که اگر یکی از افراد خانواده بیمار باشد در صورتی که از ظروف یکبار مصرف مناسب استفاده شود ، در صورت رعایت فردی بیماری نیز به فرد دیگر منتقل نخواهد شد. از طرفی به دلیل عدم تمایل میکروارگانیسم ها به مواد پلاستیکی ( با اینکه این ویژگی یکی از عوامل مهم در زمینه عدم تجزیه پذیری آن است ) باعث بهداشت بالاتر پلاستیک ها در بین مواد دیگر شده اند.
با این حال استفاده از این مواد به دلیل وجود ترکیبات شیمیایی باید با توجه بیشتری صورت گیرد. در صورت تمایل به استفاده از مواد پلاستیکی باید به کاربرد ان ها توجه داشت. چرا که برای مثال در زمینه های مصرف غذایی تنها باید از پلاستیک های فود گرید استفاده کرد. در صورتی که افراد به این نکات توجه کنند ، میتوانند با افزایش بهداشت از برخی از بیماری های شایع نیز جلوگیری کنند. در ادامه به توضیحاتی در خصوص بهداشت پلاستیک و این که چرا پلاستیک ها بهداشتی هستند؟ خواهیم پرداخت.
برسی بهداشت پلاستیک
محصولات پلاستیکی از بسیاری جهات به زندگی روزمره ما راحتی می بخشند، اما یکی از مزایای اصلی استفاده از این ماده این است که در مقایسه با سایر جایگزین ها بسیار بهداشتی است. چه چیزی پلاستیک را تا این حد بهداشتی می کند و چگونه می تواند برای بسیاری از محصولات و صنایع مفید باشد؟

علت بهداشتی بودن پلاستیک ها
اما پاسخ به سوال: چرا پلاستیک ها بهداشتی هستند؟ جالب است که بدانید بین مواد دیگر پلاستیک ها ایجاد حساسیت نمیکنند. به عبارت دیگر عامل اصلی این ماده استریل این است که پلاستیک یک ضد حساسیت است. این ویژگی جذب گرد و غبار و زباله را بسیار دشوار می کند، بنابراین به تمیز نگه داشتن مواد کمک می کند.
از آنجایی که ابزاری غیر متخلخل است، از رشد جلبک ها نیز جلوگیری می کند و از عمل کردن مواد به عنوان محل پرورش حشرات کوچک جلوگیری می کند. در حالی که بسیاری از مواد دیگر می توانند تحت تأثیر رشد گیاهی قرار گیرند، پلاستیک ها در این مورد مطلوب هستند زیرا گیاهان نمی توانند از طریق سطح سخت و بادوام آن رشد کنند.
کاربرد پلاستیک های بهداشتی
ویژگی های مورد توجه در پلاستیک ها از نظر بهداشت در بسیاری از زمینه ها استفاده میشود. به طور کلی کاربرد پلاستیک های بهداشتی در طیف وسیعی از محصولاتی که به سطح کامل بهداشت نیاز دارند فراوان است.
برخی از مهمترین این موارد را میتوان به تولید لوازم مصرفی در بیمارستان ها مانند سرم ها ، لوازم بسته بندی و از همچنین ظروف یکبار مصرف مورد استفاده در این اماکن اشاره کرد. با این حال مصرف این پلاستیک ها بسیار گسرده میباشد. در زیر سعی بر این شده که کاربرد این ظروف را در شرایط مختلف برسی کنیم.
آشپزخانه ها
میزهای کار و لوازم آشپزخانه همه به دلایل واضح عمدتاً از پلاستیک ساخته شده اند. از آنجایی که در تهیه و مصرف غذا نقش دارد، بهداشت در آشپزخانه کلیدی است. محبوب ترین نوع پلاستیکی که برای ساخت میز کار آشپزخانه استفاده می شود اکریلیک است. این یک نوع پلاستیک بسیار مفید است زیرا ویژگی های غیر متخلخل آن به این معنی است که آب و غذا نمی توانند به سطح نفوذ کنند. به طور همزمان، باکتری ها در تلاش هستند تا رشد کنند و به این سطوح آسیب بزنند، زیرا چیزی برای تغذیه در مواد وجود ندارد.
با توجه به ساختار اکریلیک، سطوح ساخته شده از این نوع پلاستیک را می توان به راحتی با دستمال خشک یا مرطوب تمیز کرد و برای خانواده هایی که فرزندان کوچک دارند بسیار مناسب است. با این حال، اگر به دنبال این هستید که سطوح کار خود را عاری از باکتری و کاملاً استریل کنید، همچنان باید از محصولات پاک کننده ضد باکتری استفاده کنید. پلاستیک ها باکتری ها را تشویق نمی کنند اما با باکتری ها نیز مبارزه نمی کنند.

تجهیزات مراقبت های بهداشتی
هر وسیله ای مانند کنسیلر، پک قاشق و چنگال، کن رویال جار و … که در صنعت مراقبت های بهداشتی استفاده می شود باید بسیار بهداشتی باشد و همیشه به راحتی ضد عفونی شود. اینجاست که پلاستیک نیز بسیار مفید است. به ویژه پلی پروپیلن برای بسته بندی تجهیزات پزشکی به عنوان غیر متخلخل و بدون الیاف استفاده می شود، این به جلوگیری از آلودگی محتویات بسته بندی کمک می کند.
ایمنی و بهداشت برای همه بیماران و بازدیدکنندگان آسیب پذیر به هر مرکز بهداشتی بسیار مهم است و اکثر انواع پلاستیک در برابر عفونت و گسترش بیماری مقاومت می کنند. در برخی موارد، از یک افزودنی ضد میکروبی در پلاستیک برای دفع و کشتن باکتری ها در صورت قرار گرفتن در معرض پلاستیک استفاده می شود.
صنایع بسته بندی به خصوص در مصارف غذایی و دارویی
این پلاستیک ها از جمله ظرف جار، قاشق و چنگال وکارد و بطری پت کن، دربند قوطی و… بهداشت لازم برای استفاده در ظروف بسته بندی در مصارف غذایی و به خصوص در تولید بسته های نگهداری دارو ها و موارد مصرفی درمانی دیگر را تأمین میکند. با این حال در مصارف تو.لید موادغذایی نیز بسته بندی پلاستیکی به حفظ این مواد کمک می کند که به ویژه برای حمل و نقل کالا در سراسر جهان مفید است. نگهداری گوشت و ماهی امکان حمل و نقل طولانی مدت را فراهم میکند و این اطمینان را میدهد که در قفسههای سوپرمارکتها و خانههای مصرفکنندگان همچنان تازه میماند. همچنین برای اطمینان از تازه ماندن میوه ها و سبزیجات مفید است.
از طرفی نیز در کاربرد پلاستیک های بهداشتی میتوان به کاهش دور ریز مواد غذایی اشاره کرد. در واقع نگهداری از مواد غذایی میزان ضایعات تولید شده توسط سوپرمارکت ها و تامین کنندگان را به طور چشمگیری کاهش می دهد.
نمای بیرونی سخت و فاسد نشدنی پلاستیک هنگام دست زدن به مواد غذایی در فروشگاهها نیز مورد توجه قرار میگیرد تا در صورت برداشتن وسایل و گذاشتن مجدد آن در قفسه، از آلودگی جلوگیری شود. همچنین به عنوان یک مانع در برابر رطوبت شده و در مواردی از تابش اشعه ماوراء بنفش به موادغذایی جلوگیری می کند که فساد مواد غذایی را بسیار محدود میکند.
مزایای استفاده از پلاستیک در حوزه بهداشت
پلاستیک در حوزه بهداشت و درمان بهدلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود جایگاهی اساسی یافته است. سبکی، مقاومت در برابر رطوبت و آلودگی، و امکان تولید انبوه با هزینه پایین، باعث شده تا پلاستیک به یکی از پرکاربردترین مواد در تجهیزات پزشکی، بستهبندی داروها و لوازم مصرفی بیمارستانی تبدیل شود. این ماده با رعایت استانداردهای بهداشتی میتواند محیطی استریل، ایمن و قابل اعتماد برای استفاده انسانی فراهم کند.
- جلوگیری از انتقال آلودگی بهدلیل امکان تولید محصولات استریل و یکبارمصرف
- وزن سبک و قابلیت حمل آسان در تجهیزات و ظروف پزشکی
- مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی و ضدعفونیکنندهها
- هزینه تولید پایین و صرفهجویی در منابع نسبت به فلز یا شیشه
- قابلیت شکلدهی متنوع برای تولید سرنگ، کیسه سرم، لوله و بستهبندی دارویی
- حفظ کیفیت و پایداری دارو یا نمونههای آزمایشگاهی در زمان نگهداری
- سهولت بازیافت در صورت استفاده از پلاستیکهای استاندارد و قابلردیابی
نحوه تشخیص بهداشتی بودن پلاستیک
تشخیص بهداشتی بودن پلاستیک، بهویژه در ظروف نگهداری مواد غذایی، دارویی یا بستهبندی نوشیدنیها، موضوعی حیاتی در سلامت عمومی است. بسیاری از پلاستیکها در ظاهر مشابهاند اما تنها برخی از آنها از مواد اولیهای ساخته میشوند که مجاز برای تماس با مواد خوراکیاند. برای اطمینان از ایمنی، لازم است به علائم استاندارد، کد بازیافت، نوع پلیمر و شرایط تولید توجه شود.
|
روش |
توضیحات |
|
علامت بازیافت (کد رزین) |
عددهای ۱ تا ۷ داخل مثلث بازیافت نوع پلاستیک را نشان میدهد؛ کدهای ۱ (PET) و ۲ (HDPE) معمولاً برای مصارف غذایی مجازند. |
|
نشانه «Food Grade» یا لیوان و چنگال |
وجود این علامت روی بستهبندی به معنای تأیید استفاده ایمن برای مواد خوراکی است. |
|
شفافیت و بوی پلاستیک |
پلاستیکهای بهداشتی معمولاً بدون بوی تند شیمیایی و دارای سطح صاف و شفاف هستند. |
|
برند و منبع تولید |
درج نام تولیدکننده معتبر، شماره مجوز بهداشت یا استاندارد ملی نشانگر رعایت اصول تولید ایمن است. |
|
مقاومت در برابر حرارت |
پلاستیکهای مخصوص مواد غذایی در دمای بالا تغییر شکل یا بوی ناخوشایند نمیدهند. |
|
عدم وجود رنگهای غیرمجاز |
رنگهای تیره یا براق اغلب نشانه استفاده از افزودنیهای صنعتی غیربهداشتی است. |
|
برگه آزمون یا تأییدیه بهداشت |
در محصولات بستهبندی و بطریها معمولاً گواهی بهداشت یا استاندارد سازمان ملی استاندارد درج میشود. |
پلاستیک غیربهداشتی چیست؟
پلاستیک غیربهداشتی به نوعی از محصولات پلاستیکی گفته میشود که در فرآیند تولید آنها از مواد بازیافتی آلوده، رنگهای صنعتی، یا افزودنیهای غیرمجاز استفاده شده و استانداردهای بهداشتی رعایت نمیشود. این پلاستیکها معمولاً در تماس با مواد غذایی، حرارت یا نور، ترکیبات شیمیایی مضری مانند فتالاتها، بیسفنول A یا فلزات سنگین آزاد میکنند که میتواند به داخل خوراکیها نفوذ کند و برای سلامت بدن مضر باشد.
همچنین سطح این پلاستیکها اغلب متخلخل و ناهموار است، بهطوری که میتواند محل تجمع باکتریها یا بوهای ناخواسته شود. عدم درج علامت استاندارد یا کد شناسایی رزین از دیگر نشانههای پلاستیک غیربهداشتی است. استفاده از چنین پلاستیکهایی در بستهبندی یا نگهداری مواد خوراکی خطرناک بوده و میتواند زمینهساز بروز بیماریهای گوارشی و اختلالات هورمونی در درازمدت شود.
سخن پایانی
پلاستیکها از جمله بطری پلاستیکی بهدلیل ساختار شیمیایی پایدار، فرآیندهای دقیق تولید و کنترل کیفی در سطح صنعتی، میتوانند کاملاً بهداشتی و ایمن باشند. در تولید پلاستیکهای مخصوص مواد غذایی از پلیمرهایی مانند PET و HDPE استفاده میشود که دارای خلوص بالا و فاقد افزودنیهای سمیاند. این مواد در تماس با غذا یا نوشیدنی واکنشی نشان نمیدهند و مانع نفوذ باکتری، رطوبت یا آلودگیهای محیطی میشوند.
همچنین فناوریهای مدرن در تزریق و قالبگیری باعث میشود سطح نهایی پلاستیک صاف، غیرمتخلخل و ضدجذب آلودگی باشد. بههمین دلیل، ظروف پلاستیکی مجاز با داشتن استانداردهای بهداشتی و تأییدیه سازمانهای نظارتی، نهتنها گزینهای سبک و اقتصادیاند، در واقع از نظر ایمنی و سلامت نیز برای بستهبندی، نگهداری و حمل مواد خوراکی کاملاً قابل اعتماد محسوب میشوند.